Xe nào phải lắp thiết bị giám sát hành trình? Cập nhật để tránh vi phạm

Việc xác định đúng xe nào phải lắp thiết bị giám sát hành trình là yêu cầu pháp lý quan trọng đối với doanh nghiệp vận tải, nhằm tránh bị xử phạt hoặc từ chối đăng kiểm. Theo Nghị định 10/2020/NĐ-CP, có 3 nhóm phương tiện bắt buộc lắp thiết bị hợp chuẩn: xe tải, taxi (truyền thống và công nghệ), xe chở người dưới 8 chỗ. Bài viết này cập nhật quy định cần biết để doanh nghiệp chủ động tuân thủ và hạn chế rủi ro pháp lý.

1. Tổng quan về thiết bị giám sát hành trình là gì?

Thiết bị giám sát hành trình (còn gọi là hộp đen ô tô, định vị GPS hợp chuẩn) là thiết bị lắp trên xe ô tô nhằm ghi nhận, lưu trữ và truyền dữ liệu vận hành của phương tiện về máy chủ Bộ Công An giám sát.

Theo quy định hiện hành, thiết bị được xem là hợp chuẩn khi đáp ứng QCVN 31:2014/BGTVT hoặc tiêu chuẩn mới nhất QCVN 06:2024/BCA.

Không chỉ đơn thuần là thiết bị định vị, giám sát hành trình là một hệ thống quản lý dữ liệu chuyên dụng, bao gồm:

• Bộ vi xử lý trung tâm: Kết nối cảm biến để thu thập dữ liệu tốc độ, tọa độ, thời gian theo thời gian thực.
• Đầu đọc thẻ lái xe (RFID): Ghi nhận thông tin tài xế, thời gian lái liên tục và tổng thời gian làm việc trong ngày, hỗ trợ kiểm soát tình trạng mệt mỏi.
• Bộ nhớ lưu trữ nội bộ: Đảm đảm dữ liệu không bị gián đoạn khi xe mất sóng viễn thông.
• Hệ thống truyền dữ liệu: Sử dụng mạng 4G/5G để gửi thông tin về trung tâm quản lý theo thời gian thực (thông thường 25 giây/lần khi xe di chuyển).

2. Xe nào phải lắp thiết bị giám sát hành trình theo quy định?

Quy định lắp thiết bị giám sát hành trình không áp dụng cho mọi xe ô tô. Tuy nhiên, nếu phương tiện của bạn thuộc 3 nhóm kinh doanh vận tải dưới đây, việc lắp thiết bị đạt chuẩn là bắt buộc 100%:

2.1. Xe kinh doanh vận tải hàng hóa, gắn phù hiệu “xe tải”

Nhóm phương tiện này chiếm tỷ lệ cao nhất. Quy định áp dụng cho các cá nhân, hộ kinh doanh hoặc doanh nghiệp sử dụng xe tải để vận chuyển hàng hóa thu tiền trực tiếp hoặc gián tiếp.

• Đối tượng: Tất cả xe tải mọi trọng tải (từ dưới 3.5 tấn đến trên 10 tấn) đã được cấp phù hiệu "xe tải".
• Lưu ý: Quy định này tập trung vào các dòng xe tải thông thường. Riêng xe đầu kéo và xe container có quy định bổ sung lắp thêm thiết bị ghi hình người lái (còn gọi là camera).

2.2. Xe taxi truyền thống & xe taxi công nghệ

Dù kinh doanh taxi truyền thống hay taxi công nghệ, lắp thiết bị giám sát hành trình là yêu cầu bắt buộc để phương tiện được phép hoạt động hợp pháp.

• Taxi truyền thống: Xe có mào, tính cước bằng đồng hồ, bắt buộc trang bị giám sát hành trình GPS theo quy định.
• Taxi công nghệ: Xe liên kết với các nền tảng như Xanh SM, Grab, Be… phải lắp ể truyền dữ liệu chuyến đi về hệ thống quản lý của Bộ Công An.

2.3. Xe ô tô chở người dưới 8 chỗ kinh doanh vận tải

Nhiều chủ xe gia đình kiêm kinh doanh thường nhầm ở điểm này. Theo Nghị định 10, mọi xe chở khách dưới 8 chỗ (không tính tài xế) có thu phí vận chuyển đều bắt buộc lắp thiết bị giám sát hành trình hợp chuẩn.

Quy định được ban hành nhằm quản lý lộ trình hiệu quả, đồng thời hỗ trợ cơ quan nhà nước giám sát và quản lý nhóm phương tiện này tối ưu hơn.

Bảng tóm tắt quy định xe nào phải lắp thiết bị giám sát hành trình:

3. Lợi ích khi lắp thiết bị giám sát hành trình xe ô tô

Lắp đặt thiết bị giám sát hành trình không chỉ để đối phó quy định, mà là giải pháp quản lý cốt lõi giúp chủ xe và doanh nghiệp vận hành hiệu quả, an toàn và hợp pháp:

• Tuân thủ pháp luật & đăng kiểm: Đảm bảo đủ điều kiện cấp phù hiệu, kinh doanh hợp pháp và vượt qua các kỳ đăng kiểm; tránh mức phạt từ 3–12 triệu đồng theo quy định hiện hành.
• Tối ưu chi phí vận hành: Dữ liệu lộ trình và tiêu hao nhiên liệu theo thời gian thực giúp giảm lãng phí, ngăn sử dụng xe sai mục đích, hạn chế gian lận xăng dầu.
• Nâng cao an toàn giao thông: Cảnh báo quá tốc độ, lái xe quá giờ theo quy định, góp phần giảm tai nạn và bảo vệ tài sản.
• Quản lý tài xế minh bạch: Dữ liệu từ thẻ định danh RFID phản ánh chính xác thời gian làm việc, lộ trình và thái độ lái xe, làm cơ sở đánh giá - thưởng phạt công bằng.
• Hỗ trợ xử lý sự cố: Dữ liệu trích xuất là bằng chứng pháp lý quan trọng khi xảy ra va chạm, tranh chấp hoặc làm việc với cơ quan chức năng và bảo hiểm.

4. Mức xử phạt không lắp thiết bị giám sát hành trình hoặc thiết bị không hoạt động

Căn cứ theo Nghị định 100/2019/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 123/2021/NĐ-CP), hành vi không lắp đặt thiết bị giám sát hành trình theo quy định hoặc thiết bị sử dụng không hoạt động (không truyền dữ liệu) sẽ bị xử phạt nghiêm khắc theo quy định pháp luật hiện hành. Mức xử phạt cụ thể như sau:

4.1. Đối với lái xe

• Mức phạt: 3 - 5 triệu đồng
• Biện pháp xử phạt bổ sung: Bị tước GPLX trong thời hạn 1-3 tháng.

4.2. Cá nhân hoặc tổ chức hoạt động kinh doanh vận tải

• Cá nhân KDVT: 5 - 6 triệu đồng
• Tổ chức KDVT: 10 - 12 triệu đồng
• Hình phạt bổ sung: Thu hồi phù hiệu, biển hiệu của phương tiện vi phạm trong vòng 01 đến 03 tháng.

4.3. Bị từ chối đăng kiểm

Ngoài phạt hành chính, phương tiện thuộc diện bắt buộc nhưng không có thiết bị giám sát hành trình hợp chuẩn, thiết bị không hoạt động hoặc không truyền dữ liệu về hệ thống Bộ Công an sẽ bị từ chối đăng kiểm. Chủ xe phải khắc phục lỗi và truyền dữ liệu thành công mới được cấp tem kiểm định.

5. Quy chuẩn thiết bị giám sát hành trình đạt chuẩn

Không phải thiết bị định vị GPS nào cũng được chấp nhận. Để phương tiện đủ điều kiện cấp phù hiệu và thông quan đăng kiểm, thiết bị giám sát hành trình bắt buộc phải đạt Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 31:2014/BGTVT. Cụ thể là:

5.1. Khả năng ghi và lưu trữ dữ liệu bắt buộc

Thiết bị phải ghi lại chính xác và liên tục các thông tin sau:

• Hành trình xe chạy: Tọa độ, thời gian, tốc độ vận hành theo thời gian thực.
• Tốc độ vận hành: Tốc độ đo được từ xung máy hoặc từ GPS (phải trùng khớp với đồng hồ xe).
• Thông tin tài xế: Tên, số giấy phép lái xe, thời gian bắt đầu và kết thúc ca làm việc thông qua đầu đọc thẻ RFID.
• Số lần và thời gian dừng, đỗ xe: Ghi nhận vị trí và thời gian xe dừng máy.

5.2. Tiêu chuẩn phần cứng và hạ tầng kết nối

• Đầu đọc thẻ lái xe (RFID): Phải đạt chuẩn ISO 15693 hoặc ISO 14443 để định danh chính xác người điều khiển.
• Cổng trích xuất dữ liệu: Kết nối được với máy tính để xuất dữ liệu báo cáo khi có yêu cầu kiểm tra từ lực lượng chức năng.
• Tần suất truyền dữ liệu: Thông tin phải được gửi về máy chủ Bộ Công An tối thiểu 30 giây/lần khi xe di chuyển và 15 phút/lần khi xe dừng.

5.3. Cách nhận biết giám sát hành trình GPS hợp chuẩn nhanh nhất

Bạn hãy kiểm tra 3 yếu tố sau:

• Giấy chứng nhận hợp chuẩn: Do Bộ Giao thông vận tải cấp cho đơn vị sản xuất/nhập khẩu.
• Giấy chứng nhận hợp quy: Do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp về tương thích điện từ và viễn thông.
• Nhãn mác trên thiết bị: Phải có ký hiệu "QCVN 31:2014/BGTVT" in rõ nét trên thân máy.

Lưu ý: Các thiết bị sử dụng sóng 2G đã bị khai tử. Khi triển khai cho đội xe, bạn nên chọn các thiết bị sử dụng sóng 4G/5G như định vị GPS 4G TG22 để đảm bảo tín hiệu truyền ổn định và không bị gián đoạn.

6. Câu hỏi thường gặp về lắp định vị GPS hợp chuẩn

Xe cá nhân, xe gia đình có phải lắp định vị GPS hợp chuẩn không?

Không. Xe ô tô cá nhân không đăng ký kinh doanh vận tải không bắt buộc phải lắp thiết bị giám sát hành trình.

Xe tải dưới 3.5 tấn có bắt buộc lắp không?

Có. Nếu xe tải có phù hiệu "xe tải" và tham gia kinh doanh vận tải thì bắt buộc phải lắp, không phân biệt trọng tải lớn hay nhỏ.

Xe Grab, Xanh SM không lắp thiết bị có bị phạt không?

Có. Taxi công nghệ là xe kinh doanh vận tải hành khách dưới 8 chỗ, bắt buộc lắp thiết bị hợp chuẩn để truyền dữ liệu về Bộ Công An.

Mức phạt khi thiết bị giám sát hành trình không hoạt động?

Phạt từ 3 - 5 triệu đồng đối với lái xe và lên đến 12 triệu đồng đối với tổ chức, đồng thời bị tước phù hiệu và từ chối đăng kiểm.

Tại sao thiết bị đang dùng lại bị báo "mất tín hiệu"?

Do lộ trình tắt sóng 2G/3G. Các thiết bị đời cũ sử dụng chip 2G sẽ không thể truyền dữ liệu, bạn cần nâng cấp lên thiết bị hỗ trợ 4G/5G.

Việc xác định đúng loại xe nào phải lắp thiết bị giám sát hành trình là điều kiện then chốt để kinh doanh hợp pháp, tránh bị xử phạt và đảm bảo đăng kiểm năm 2026. Đừng để xe ngừng hoạt động vì thiết bị lỗi thời, không đạt QCVN 31:2014.

Liên hệ Techglobal - Hotline 0917 46 0808 - 0901.732.999 để được tư vấn và lắp đặt thiết bị giám sát hành trình 4G hợp chuẩn, bền bỉ, uy tín.